ΕΝΑ ΑΙΡΕΤΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ

Κάθε χρόνο τέτοια μέρα καταδικάζουμε το πραξικόπημα που διενήργησε στις 15 Ιουλίου 1974 η στρατιωτική χούντα της Ελλάδας, υπό τον ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη, εναντίον του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας αρχιεπισκόπου Μακαρίου, στην Κύπρο. Το λέμε «πραξικόπημα» αλλά η επίσημη καταγγελία της Κυπριακής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη αναφερόταν σε εισβολή της Ελλάδας στην Κύπρο, όπως και η τουρκική εισβολή που ακολούθησε πέντε μέρες αργότερα.

Τα ξημερώματα (ώρα Κύπρου) της 20ής Ιουλίου 1974, τα τουρκικά πολεμικά πλοία ήταν στα ανοικτά της Κερύνειας πλησιάζοντας την ακτή του «Πέντε Μίλι» και τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδιδαν εικόνες. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αρχιεπίσκοπος Μακάριος ανέβηκε στο βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και κατάγγειλε την ελληνική εισβολή. Όχι μόνο δεν είπε οτιδήποτε για τα τουρκικά πλοία που πλησίαζαν την Κύπρο, όχι μόνο δεν προειδοποίησε την Τουρκία να μην πραγματοποιήσει εισβολή αλλά αντίθετα κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να ενεργήσει για αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στην Κύπρο διότι, εκτός από τους Ελληνοκύπριους, η ελληνική εισβολή έθετε σε κίνδυνο και τους Τουρκοκύπριους.

Να το γράψω όσο απλά γίνεται: Με τη διατύπωσή του ο Μακάριος, εμμέσως πλην σαφώς, έδινε στην Τουρκία τη νομιμοποίηση που χρειαζόταν για να εισβάλει στην Κύπρο. Από τότε η Τουρκία επικαλείται εκείνη την ομιλία κάθε φορά που την κατηγορούμε στα διεθνή βήματα ότι διενήργησε εισβολή στην Κύπρο, ενώ η ίδια ισχυρίζεται ότι διενήργησε «ειρηνευτική επιχείρηση», για να μας σώσει. Ίσως γι’ αυτό επίσης δεν υπάρχει μέχρι σήμερα σε κανένα ψήφισμα του ΟΗΕ καταδίκη της Τουρκίας για την εισβολή της στην Κύπρο.

Στο επίσημο αφήγημα για το πραξικόπημα, ο Μακάριος είχε προειδοποιηθεί για το πραξικόπημα,  από ξένους διπλωμάτες και άλλους παράγοντες και ότι απάντησε με αφέλεια νηπίου και όχι ωριμότητα ηγέτη πως «δεν πίστευε ότι ελληνικό χέρι θα έστρεφε όπλο εναντίον του». Το σαββατοκύριακο πριν από την πιθανότερη ημερομηνία εκδήλωσης του πραξικοπήματος, ο Μακάριος διανυκτέρευσε στην εξοχική προεδρική κατοικία του Τροόδους και κατέβηκε στο προεδρικό το πρωί της Δευτέρας 15 Ιουλίου.

Στη διαδρομή πέρασε ακριβώς έξω από την επιλαρχία των τεθωρακισμένων στην Κοκκινοτριμιθιά, χωρίς κανείς να τον σταματήσει. Τον άφησαν να περάσει έξω από την πύλη τους και μετά ξεκίνησαν τα τανκς να πάνε να τον βρούνε στο προεδρικό. Φτάνοντας στο προεδρικό τα άρματα και οι λοκατζήδες, δεν θεώρησαν αναγκαίο να περικυκλώσουν το κτίριο. Σχημάτισαν ένα πέταλο κι άφησαν ελεύθερο το πίσω μέρος του προεδρικού μεγάρου, το μονοπάτι που περνούσε μέσα από τον Πεδιαίο Ποταμό και έβγαινε στην οδό Προδρόμου.

Διαφεύγοντας από εκεί και βγαίνοντας στο δρόμο, μαζί με τον υπασπιστή του, ο Μακάριος σταμάτησε ένα αυτοκίνητο και ζήτησε από τον οδηγό να του το δώσει. Αρχικά μετέβη στην Κλήρου κι έπειτα από εκεί ξεκίνησε για τη μονή Κύκκου. Ούτε στο μοναστήρι σκέφτηκαν οι πραξικοπηματίες να στείλουν ένα άγημα αλλά ούτε και στη μητρόπολη της Πάφου, όπου ο Μακάριος κατέληξε το απόγευμα της Δευτέρας. Στην Πάφο, ο τεχνικός του ΡΙΚ ένωσε τον αναμεταδότη του ραδιοφώνου με ένα πρόχειρο στούντιο, από το οποίο ο Μακάριος απηύθυνε το γνωστό διάγγελμα «ελληνικέ κυπριακέ λαέ, γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις…».

Από την ημέρα της εισβολής μέχρι σήμερα υπήρχε πάντοτε η πικρία στην κυπριακή κοινή γνώμη ότι πίσω από τα γεγονότα του 1974 κρυβόταν «αγγλοαμερικανικός δάκτυλος». Αλλά ήταν οι Εγγλέζοι εκείνοι που φιλοξένησαν τον Μακάριο στις βάσεις τους στην Επισκοπή κι από εκεί τον μετέφεραν με ελικόπτερο μέχρι τη Μάλτα κι έπειτα αεροπορικώς στο Λονδίνο, όπου και τον φιλοξένησαν. Τρεις ημέρες αργότερα μετέβη στη Νέα Υόρκη, προκειμένου να καταγγείλει από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ την ελληνική εισβολή, όπως έγραψα και στη δεύτερη παράγραφο.

Ποιος ήταν ακριβώς ο ρόλος του Μακαρίου στα γεγονότα δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω, ενόσω τα πιο σημαντικά αρχεία, που αφορούν τα γεγονότα του πραξικοπήματος και της εισβολής, κρατούνται ακόμη ερμητικά κλειστά και δεν δίνονται στη δημοσιότητα. Αν οι ευθύνες αφορούσαν μόνο τη χούντα, δε νομίζω ότι θα τα κρατούσα ακόμη σαν εφτασφράγιστα μυστικά.

Αντί του επίσημου αφηγήματος, σας προτείνω το εξής σενάριο:

Οι ξένοι που σχεδίασαν και συντόνισαν στο παρασκήνιο τα θλιβερά γεγονότα του 1974 (αμερικανικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες), είχαν αποφασίσει να εξυπηρετήσουν ένα σχέδιο οριστικής λύσης του Κυπριακού με γεωγραφικό διαχωρισμό των δύο κοινοτήτων, ώστε να σταματήσουν οι προστριβές στην Κύπρο ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία, δύο συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Τον δικτάτορα Ιωαννίδη δεν ήταν δύσκολο να τον πείσουν. Εξάλλου ο ίδιος, σε ανύποπτο χρόνο, είχε πει ότι το Κυπριακό μόνο με διχοτόμηση θα μπορούσε να λυθεί, αλλά το πρόβλημα ήταν ότι οι Ελληνοκύπριοι δεν θα δέχονταν ποτέ να παραχωρήσουν γη στους Τουρκοκύπριους για να γίνει αυτό το πράγμα. Από την άλλη ο Μακάριος, που τα πήγαινε πολύ καλά με τη χούντα του Παπαδόπουλου, αντιμετώπισε την ψυχρότητα της χούντας του Ιωαννίδη. Άρχισαν τότε να τον πολιορκούν στο παρασκήνιο σταλμένοι των αγγλοαμερικανικών μυστικών υπηρεσιών Έλληνες και ξένοι πολιτικοί και διπλωμάτες, οι οποίοι τον έπεισαν ότι τελικά ίσως έπρεπε να γίνει το πραξικόπημα για να ακολουθήσει η τουρκική εισβολή, με μια ελεγχόμενη στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας, η οποία θα προκαλούσε την πτώση της χούντας.

Οι ίδιοι έπεισαν από την άλλη και τον «αόρατο δικτάτορα» ταξίαρχο Ιωαννίδη ότι μόνο απομακρύνοντας τον Μακάριο με πραξικόπημα θα μπορούσε να επιτευχθεί επιτέλους πολιτική διευθέτηση στην Κύπρο, η οποία θα τερμάτιζε και την προβληματική για το ΝΑΤΟ αλλά και για την ίδια την Ελλάδα, διένεξή της με την Τουρκία. Είπαν και σ’ αυτόν ότι η τουρκική επιχείρηση θα ήταν περιορισμένης έκτασης και ότι, όσο λιγότερη ήταν η αντίσταση απέναντι στην εισβολή, τόσο λιγότερη θα ήταν και η αιματοχυσία. Οπότε θα έπρεπε να βρεθεί ο τρόπος να μην μπορέσει η Εθνική Φρουρά να εκδηλώσει σοβαρή αντίσταση.

Στον Μακάριο είπαν ότι δεν θα κινδύνευε η ζωή του, ούτε θα συλλαμβανόταν κι ότι θα τον μετέφεραν στον ΟΗΕ οι Βρετανοί, για να καταγγείλει την ελληνική εισβολή, ώστε να ακολουθήσει μια συμφωνημένα περιορισμένης έκτασης τουρκική επιχείρηση, που θα προκαλούσε την πτώση της χούντας.

Από την άλλη στον Ιωαννίδη είπαν ότι ο Μακάριος δεν έπρεπε να σκοτωθεί, ούτε να συλληφθεί, διότι οι συνέπειες θα ήταν ανεξέλεγκτες. Ότι ο Μακάριος θα έπρεπε να αφεθεί να φύγει από την Κύπρο, μέσω των βρετανικών βάσεων και να ζήσει στην εξορία, όπως ζούσαν εξάλλου και πολλοί Έλληνες πολιτικοί. Ότι επίσης δεν θα έπρεπε να υπάρξει σθεναρή αντίσταση εναντίον της τουρκικής επιχείρησης, ώστε να μην προκληθεί αιματοχυσία. Ότι η Τουρκία θα κατελάμβανε τις περιοχές που ήταν στο συμφωνημένο σχέδιο, για να μεταφέρει εκεί τους Τουρκοκύπριους και να λυθεί έτσι οριστικά το Κυπριακό, είτε με διπλή Ένωση είτε με δημιουργία δύο κρατών, λύσεις που ο Ιωαννίδης θεωρούσε ιδανικές.

Αν έχετε υπόψη σας το πιο πάνω σενάριο, τότε απαντώνται όλες σας οι απορίες:  Γιατί ο Μακάριος δεν έκανε κάτι για να αποτρέψει το πραξικόπημα, ενώ είχε πληροφορίες γι’ αυτό; Γιατί οι πραξικοπηματίες δεν συνέλαβαν τον Μακάριο την ώρα που περνούσε έξω από την επιλαρχία της Κοκκινοτριμυθιάς; Γιατί δεν περικύκλωσαν το προεδρικό; Γιατί δεν μπλόκαραν τις πιθανές διαδρομές από τις οποίες θα έφευγε ο Μακάριος; Γιατί τον Μακάριο τον φυγάδευσαν οι Βρετανοί, που τους κατηγορούμε ως συνυπεύθυνους για το πραξικόπημα και την εισβολή; Γιατί η Εθνική Φρουρά δεν αφέθηκε να αντισταθεί σοβαρά εναντίον του Τούρκου εισβολέα και γιατί πολλές μονάδες λάμβαναν εντολές να μην χτυπήσουν, διότι επρόκειτο τάχα για τουρκική άσκηση; Γιατί δεν επανδρώθηκαν τα πολυβολεία του Πενταδακτύλου, που θα μπορούσαν να είχαν βυθίσει τα τουρκικά πολεμικά, πριν αρχίσει η εισβολή αλλά η μονάδα που τα επάνδρωνε στάλθηκε στην Πάφο; Γιατί ο Μακάριος κατάγγειλε στον ΟΗΕ μόνο την ελληνική εισβολή, λέγοντας ότι κινδυνεύουν οι Τουρκοκύπριοι, όταν έβλεπε από την τηλεόραση στη Νέα Υόρκη τα τουρκικά πλοία έτοιμα να αποβιβάσουν στρατό στην Κερύνεια;

Δυστυχώς το επίσημο αφήγημα, το παραμύθι δηλαδή που μας πουλάνε εδώ και δεκαετίες, αδυνατεί να δώσει σοβαρές απαντήσεις στα πιο πάνω ερωτήματα. Σε αντίθεση με το … αιρετικό σενάριο που σας έχω προτείνει.

Το πραξικόπημα ήταν το πρώτο μέρος του σχεδίου και η τουρκική εισβολή το δεύτερο. Για να επιβληθεί στην Κύπρο μια λύση που, όπως είναι φανερό από τη μέχρι τώρα πορεία του Κυπριακού προβλήματος, βόλευε τελικά όλους όλους. Δυστυχώς για όσους ονειροπόλους πιστεύουμε ακόμη ότι θα μπορούσε αυτό το νησί να είχε μια καλύτερη τύχη από τη διχοτόμηση.

5

6 thoughts on “ΕΝΑ ΑΙΡΕΤΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ”

  1. Καλησπέρα, η σωστή ανάγνωση των γεγονότων σε οδηγεί όντως στην υιοθέτηση αυτού του » αφηγήματος». Είναι το σενάριο που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια από όλα τα άλλα.
    Στην προσπάθεια μου να ερμηνεύσω και εγώ τα γεγονότα, έχω οδηγηθεί στον ίδιο συλλογισμό,το μόνο αδύνατο σημείο του συλλογισμού είναι ο Μακάριος,η χούντα είναι προφανές τι θα κέρδιζε όπως και η Τουρκία, η ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Σημείο προβληματισμού είναι το γεγονός αν αρκούσε στον Μακάριο η πιθανολογούμενη πτώση της χούντας για να πάρει τέτοια ρίσκα, δηλαδή να επιτρέψει να συμβεί το πραξικόπημα, να φυγαδευτεί και να συναινέσει σε μια πολεμική τουρκική επιχείρηση (αν υποθέσουμε ότι έτσι του περιγράψανε την τουρκική εισβολή).θεωρώ πολύ μικρό το αντίτιμο….. και κάτι άλλο πρέπει να ανάγκαζε τον Μακάριο να δεχτεί αυτή την εξέλιξη των πραγμάτων, χωρίς να έχω την πρόθεση να ρίξω νερό στο μύλο της συνωμοσιολογίας. Ένα άλλος γενικός προβληματισμός είναι αφού το σενάριο πήγε «κατ’ευχην» για τους σεναριογράφους γιατί δεν έγινε η περιβόητη διπλή ένωση αφού αυτή εμφανίζεται ως ο απώτερος σκοπός? Μήπως ο επίλογος του σεναρίου δεν ήταν αυτός αλλά να αποτελέσει το κυπριακό μία μόνιμη ανοιχτή πληγή ώστε ο ασθενής να μην ανακάμψει πότε αυτοδύναμος και να χρήζει πάντα της ανάγκης επέμβασης «γιατρών»……?

  2. Αυτού του είδους σενάρια μπορώ να γράψω πολλά.
    Σ αυτό το κείμενο υπάρχουν πάρα πολλές αντιφάσεις όπως «δεν θέλανε να σκοτώσουν τον Μακάριο». Τότε το ελικόπτερο του γιατί κατερίφθει;
    Στο ερώτημα γιατί δεν αντιστάθηκε η Εθνική Φρουρά. Μα η Εθνική Φρουρά από καιρό ελεγχόταν από την χούντα γι αυτό και οργανώθηκε το Εφεδρικό.
    Ας μην ψάχνουμε δικαιολογίες και παραμύθια. Στην Κύπρο έγινε μια μεγάλη προδοσία από την ΕΟΚΑ Β και την χούντα των Αθηνών. Μας πρόδοσαν αυτοί που διαχρονικά αυτοδιαφημίζοντο ως πατριώτες εθνικόφρονες.
    Δυστυχώς που δεν ήλθε κάθαρση.

    1. Αγαπητέ μου, θα προτιμούσα να ήσασταν πιο διαβασμένος και τουλάχιστον να προσπαθούσατε να καταλάβετε τι γράφω, πριν μπείτε στον κόπο να απαντήσετε. Το ελικόπτερο του Μακαρίου δεν κατερρίφθη στο πραξικόπημα αλλά κατά την απόπειρα δολοφονίας του το 1970, δηλαδή 4 χρόνια πριν… Επίσης δεν έγραψα ότι φταίει ο Μακάριος που δεν αντιστάθηκε η Εθνική Φουρά. Είναι ευθύνη της Χούντας αυτό και είναι ξεκάθαρο στο κείμενό μου.

      Θα προτιμούσα να απαντήσετε τα ερωτήματα που θέτω, αν θέλετε…

      1. Είναι το λιγότερο αφέλεια να πιστεύει κανείς οτι το πραξικόπημα σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε σε λίγους μήνες πριν. Το σχεδιο διχοτόμησης της Κύπρου αρχιζει λίγο πριν την κατάργηση της διμοκρατίας στην Ελλάδα. Άρα αγαπητέ φίλε μην αποσυνδέετε την κατάρριψη του ελικοπτέρου διότι με τον Μακάριο νεκρό η αντίσταση και κατά συνεπια η αιματοχυσία θα ήτο η ίδια όπως και συνεβηκε.

        Αφού ο Μακάριος είχε πλάτες για διαφυγή γιατί δεν πήγε απευθίας στο Ακρωτήρι για διαφυγή στο εξωτερικό παρά μόνο πήγε στον Κυκκο και μετά μίλησε στον ερασιτεχνικό ραδιοσταθμό παροτρίνοντας τον κόσμο σε αντίσταση.

        Παρακαλώ δημοσιεύσατε την ομιλία του Μακαρίου στον ΟΗΕ ατόφιο για να μας πεισετε.

        Υποψιαζομαι οτι κάποια μεγάλα πολιτικά ονόματα της Ελλάδας είναι ένοχα για τα τεκτενόμενα γι αυτό και ο φακελος είναι ακόμη κλειστός. Αυτή είναι η ταπεινή γνώμη του μεσου κύπριου.

        1. Η διχοτόμηση άρχισε να σχεδιάζεται και να υλοποιείται αργά και σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του 50 και ασφαλώς δεν ξεκίνησε από τη χούντα ο σχεδιασμός. Απάντηση στο ερώτημά σας γιατί δεν έφυγε απευθείας ο Μακάριος, υπάρχει. Δεν ήθελε να φύγει σαν κλέφτης. Αλλά δεν θέλω να κάνω εικασίες σε ένα υποθετικό σενάριο. Πάντως η ομιλία του Μακαρίου υπάρχει στο διαδίκτυο και μπορείτε να τη βρείτε και να την διαβάσετε.

  3. Ενδιαφέρον σενάριο με πολλή δόση φαντασίας αλλά όχι απίθανο, αν μάλιστα αναλογιστούμε και τα αιτιατά του εθνικο-απελευθερωτικού μας αγώνα και της κατάληξης του, τα οποία συστημικά υποβοήθησαν στην επέμβαση της Ελλάδας και στην εισβολή της Τουρκίας.
    Προσωπικά θα ήθελα τεκμηρίωση δυο σημείων:
    α) εικόνες τουρκικών πλοίων εγγύς της Β. Κύπρου που μετέδιδαν τα ξένα ΜΜΕ (στοιχεία) πριν την ημέρα της εισβολής, και
    α) αυτούσια την ομιλία του Μακαρίου στον ΟΗΕ στην οποία αναφέρεται σε Ελληνική εισβολή και αποφεύγεται αναφορά /έκκληση στην Τουρκία για μη εισβολή.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *