Αρχείο ετικέτας Κύπρος

Έχουμε πρόβλημα με τον τρελό του πανηγυριού.

Εξώφυλλο του γερμανικού Der Spiegel, από το 2016, με γελοιογραφία του Ερντογάν, σε σχέση με τη μανία του εναντίον του αντιπολιτευόμενου τύπου.

Με ένα μικρόφωνο μόνιμα στο χέρι, ο τρελός του πανηγυριού, που άλλοι τον λένε και σουλτάνο, δίνει τις καθημερινές του παραστάσεις πουλώντας μούρη στους πρόθυμους κλακέρ του.

Έχοντας φτύσει κανονικά τη Δύση, στη σφαίρα επιρροής της οποίας ανήκει θέλοντας και μη η Τουρκία, παίζει ριψοκίνδυνα παιχνίδια με τη φωτιά, χωρίς να συναισθάνεται ότι αυτά τα κόλπα δεν είναι για σαλτιμπάγκους σαν του λόγου του.

Δένοντας σε ψιλό μαντήλι την πονηρή λυκοφιλία του Πούτιν, την είδε περίπου Θεός. Σαρκάζει και κατσαδιάζει Κύπρο, Ελλάδα, Ισραήλ, Ευρώπη, Αμερική. Αποθρασύνεται και στέλνει στους γείτονές του επιδρομικούς στρατούς και πολεμικά πλοία. Κάνει του κεφαλιού του, χωρίς καν να υποψιάζεται ότι στο φινάλε θα το χάσει το κεφάλι του.

Η γειτονική του Συρία ρημάχτηκε από τον πόλεμο εφτά χρόνια τώρα. Γιατί; Διότι οι δυτικοί άπλωσαν το χέρι τους στα ταράφια του Πούτιν κι αυτός τους το έκοψε. Έδειξε ότι έχει τα κότσια να κρατήσει τη Συρία στη σφαίρα της δικής του επιρροής διά πυρός και σιδήρου. Εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί κι εκατομμύρια πρόσφυγες, θύματα μιας παρανοϊκής πολιτικής διελκυστίνδας. Κι ο Ερντογάν νομίζει ότι μπορεί να παίξει παιχνίδια με τους δυτικούς, φλερτάροντας τον Πούτιν.

Ο Ρώσος δεν έχει κανένα θέμα να ανταποκρίνεται στο φλερτ του Ερντογάν, ξέροντας ότι αυτό προκαλεί εκνευρισμό, αμηχανία και γενικώς πρόβλημα στη Δύση. Ξέρει βέβαια ο Πούτιν ότι στο τέλος ο Ερντογάν θα φάει το κεφάλι του. Ο Ερντογάν είναι εκείνος που δεν το κατάλαβε ακόμη.

Το σίγουρο είναι ότι εμείς οι Κύπριοι έχουμε θέμα μ’ αυτόν τον εξυπνόβλακα. Κι όταν λέω «οι Κύπριοι» δεν εννοώ μόνο οι Ελληνοκύπριοι αλλά και οι Τουρκοκύπριοι. Αυτοί μάλιστα έχουν πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα, διότι εξαρτώνται κι οικονομικά απ’ αυτόν. Χώρια που διατηρεί και στρατό από 40 χιλιάδες άντρες στην Κύπρο. Η αγκαλιά του Ερντογάν δεν είναι πατρική, είναι θανάσιμη. Είναι ολοφάνερες οι προθέσεις του να τους αλλοτριώσει και να τους αφομιώσει, καταπίνοντας τους στο κροκοδείλιο στόμα του. 

Όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε και οι δύο κοινότητες των Κυπρίων, τόσο το καλύτερο. Ίσως καταφέρουμε επιτέλους να στήσουμε μια κοινή ασπίδα για να σώσουμε απ’ αυτόν τον παρανοϊκό την πατρίδα μας, εμάς και τα παιδιά μας.

Να απενεργοποιήσει τις ωρολογιακές βόμβες

Συγχαρητήρια στον Νίκο Αναστασιάδη για τη νίκη του.

Στην πρώτη του πενταετία κατάφερε να διαχειριστεί την οικονομική καταστροφή που του παρέδωσε η προηγούμενη κυβέρνηση. Το πέτυχε χάρη στις θυσίες και την ιώβεια υπομονή του απλού κόσμου, που φορτώθηκε στην καμπούρα του όλο το βάρος.

Στο Κυπριακό διεύρυνε τις συγκλίσεις με την τουρκική πλευρά και μαζί με την Ελλάδα έθεσαν για πρώτη φορά το θέμα των εγγυήσεων, επιτυγχάνοντας να γίνει παραδεκτό από τον Γ.Γ. του ΟΗΕ, στο τελικό του πλαίσιο-εισήγηση για τη λύση, ότι οι ξένες εγγυήσεις είναι απαράδεκτες.

Στην δεύτερή θητεία του οφείλει να πράξει ότι είναι πολιτικώς κι ανθρωπίνως δυνατόν για να τερματιστεί όσο πιο γρήγορα γίνεται η τουρκική κατοχή κι η ντε φάκτο διχοτόμηση, να απενεργοποιήσει δηλαδή την ωρολογιακή βόμβα του Κυπριακού, του θανάσιμου αυτού κινδύνου που απειλεί την ειρήνη, την ασφάλεια και την ίδια την επιβίωση του ελληνισμού σ’ αυτό το νησί.

Στο εξίσου κεφαλαιώδες ζήτημα της θεραπείας του νοσηρού πολιτικού συστήματος, της κομματοκρατίας, της ημετεροκρατίας, της διαπλοκής και της διαφθοράς, δεν άλλαξε σχεδόν τίποτα στη διάρκεια της πρώτης του θητείας. Η Κύπρος παραμένει όμηρος του συστήματος και των συμφερόντων του βολεμένου πολιτικοοικονομικού κατεστημένου.

Αν δεν αποφασίσει επιτέλους ο Νίκος Αναστασιάδης να βάλει νυστέρι στο απόστημα κι αν συνεχίσει να στηρίζεται σε τούτο το ιδιοτελές κι άπληστο σύστημα, που κολακεύει και εξυπηρετεί την εξουσία, αλλά την ίδια στιγμή εξαχρειώνει την ηθική διάσταση της πολιτικής, επιτρέποντας την υπονόμευση της ευνομίας και την εξάρθρωση των θεσμών, θα έχει ολοκληρώσει την πολιτική του σταδιοδρομία με ένα τεράστιο πλην. Γιατί αυτό το σύστημα ήταν και παραμένει άλλη μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια του κράτους και της κοινωνίας μας. Εκράγηκε ήδη μία φορά επί διακυβέρνησης Χριστόφια, με τις γνωστές τραγικές συνέπειες. Αν αφεθεί να εκραγεί για δεύτερη φορά, ο όλεθρος που θα σκορπίσει, δεν θα έχει προηγούμενο.

Πού είναι η οδός Ευαγόρα Παλληκαρίδη, ρε απατεώνες;

Καθώς έστριβα από τα φανάρια της Μακαρίου Γ‘ προς την Σπύρου Κυπριανού, για να συνεχίσω έπειτα ευθεία προς την Γρίβα Διγενή, προσπαθούσα να θυμηθώ πού είναι η οδός Ευαγόρα Παλληκαρίδη.

Θυμάστε ποιος ήταν ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης; Ήταν εκείνο το 19χρονο αγόρι που το κρέμμασαν οι Άγγλοι επειδή αγωνιζόταν για την ελευθερία της Κύπρου και την Ένωση της με την Ελλάδα. Έτσι του είπαν όταν τον όρκισαν και, τηρώντας τον όρκο του μέχρι θανάτου, έδωσε τη ζωή του θυσία στην πατρίδα. Μόνο που η Ένωση δεν ήρθε ποτέ. Απλά διότι ήταν ένα παραμύθι, «ένα πουκάμισο αδειανό», όπως μας είχε προειδοποιήσει στο ξεκίνημα του αγώνα ο Γιώργος Σεφέρης, αλλά δεν τον άκουσε κανείς.

Διασχίζοντας τις κεντρικές λεωφόρους της πρωτεύουσας, με τα «λαμπρά, μεγάλα, ονοματά τους», εκείνων που πρόδωσαν τα όνειρα, τον αγώνα και τη θυσία των αληθινών ηρώων μας, οδηγώντας την Κύπρο στην καταστροφή και στη διχοτόμηση, προσπαθούσα να θυμηθώ πού είναι η οδός Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Δεν μπορούσα με τίποτα και την αναζήτησα τελικά στο «Google Maps»…  

Από τα φώτα του Χίλτον δεξιά κι αμέσως αριστερά και πάλι αριστερά στον κατήφορο, είναι ο δρόμος όπου βρίσκεται το εστιατόριο «Ρομάντικα». Ο ρομαντικός Ευαγόρας, που κρεμμάστηκε από τους Εγγλέζους τραγουδώντας τον εθνικό μας ύμνο, άξιζε μόνο να δώσουν το όνομά του σε τούτο το χωρίς πεζοδρόμια, στενό συνοικιακό δρομάκι μήκους 300 μέτρων. Μην σας πω ότι ήταν και πολύ του, στα μυαλά αυτού του βρώμικου κατεστημένου που κατασπάραξε τα σωθικά της πατρίδας μας τα τελευταία 57 χρόνια. Του αδίστακτου, υποκριτικού σιναφιού που δεν έχει τσίπα όταν πουλά με στόμφο τα πατριωτικά του φούμαρα στον αφελή τούτο λαό, επιβεβαιώνοντας τη ρήση του Σάμιουελ Τζόνσον ότι «ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο του απατεώνα».

Μάνα για όλα τα παιδιά της…

Κάποτε έπρεπε να ξαναπάω στην Κερύνεια, από το δρόμο που πηγαίναμε με τους γονιούς μου, όταν ήμουνα μικρός. Από το «πογύριν», που σε φέρνει στη βόρεια ακτογραμμή, πίσω από τον Πενταδάκτυλο, μπαίνοντας από την δυτική του άκρη, εκεί στη Μύρτου κατεβαίνοντας προς τα Πάναγρα.

Ακολουθούσαμε εκείνη την ατέλειωτη, μέσα στην παιδική μου ανυπομονησία, διαδρομή καθώς ο άλλος δρόμος, ο σύντομος, περνούσε μέσα από τον τουρκοκυπριακό θύλακα  και μόνο σε συγκεκριμένες ώρες το πρωί και το απόγευμα μπορούσαν να περάσουν οι Ελληνοκύπριοι με τα αυτοκίνητά τους σε σειρά, σε κονβόι, όπως το λέγανε και με τη συνοδεία της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών. Η Κύπρος είχε ουσιαστικά διχοτομηθεί από τότε.

Για 30 χρόνια, από το 1974, έβλεπα συχνά στον ύπνο μου το ίδιο όνειρο: ότι πήγαινα, λέει, από το σπίτι μου στη Λακατάμια ως την Κερύνεια, με τα πόδια. Μόλις άνοιξαν τα οδοφράγματα, το 2003, πήγα επιτέλους μέχρι το λιμανάκι κι ήταν λες κι ησύχασε η ψυχή μου. Δεν είδα το όνειρο εκείνο ξανά από τότε.  Άρχισα όμως μετά να βλέπω ένα άλλο, συχνά πυκνά μέχρι σήμερα: Ότι  οδηγώ λέει από την Λευκωσία προς τη Κερύνεια, από εκείνο τον άλλο δρόμο των παιδικών μου αναμνήσεων, σ’ ένα ωστόσο άγνωστο τοπίο, αλλόκοτο. Αποφάσισα λοιπόν επιτέλους να κάνω αυτή τη διαδρομή την 1η του Μάη του 2015, σαράντα ένα χρόνια από την τελευταία φορά. Μαζί με την Τόνια και τους φίλους μας, τον Γιώργο και τη Μαρία, ξεκινήσαμε πρωί, για να μας φτάσει ο χρόνος.

Μπήκαμε από το οδόφραγμα του Άη Δεμέτη και πήγαμε κατευθείαν στον Γερόλακκο για να μπορέσω να βρω τα παλιά μου ίχνη. Γερασμένο το χωριό. Ήταν σχεδόν όπως το άφησαν τότε οι νόμιμοι κάτοικοί του. Ελάχιστα τα καινούρια σπίτια και μόνο ο κεντρικός δρόμος μαρτυρούσε μικρή πρόοδο.

Συνεχίσαμε προς τον Άγιο Βασίλειο. Ο δρόμος μοναχικός, πανομοιότυπος με τότε. Αλλά το χωριό δεν υπάρχει πια, δεν μπορείς καν να περάσεις από μέσα, είναι στρατόπεδο. Έπρεπε να γυρίσουμε πίσω και να το παρακάμψουμε παίρνοντας για λίγο τον καινούριο δρόμο. Ξαναβγήκαμε όμως στον παλιό για να βρούμε τη Σκυλούρα, κιτρινισμένη ζωγραφιά του χτες, να ξηραίνεται κάτω από τον αδυσώπητο ήλιο του χρόνου. Έπειτα ο Κοντεμένος και πιο κάτω ο Ασώματος, άλλα δυο χωριά που έγιναν απ’ άκρη σ’ άκρη στρατόπεδα.

ΑΓΙΟΣ-ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝΣε απόσταση πιο πέρα, εκεί στην άκρη του Πενταδάκτυλου, στη Μύρτου, έπρεπε οπωσδήποτε να δω το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, όπου κάναμε σταθμό κατακαλόκαιρα, στο πανηγύρι, καθώς επιστρέφαμε στη Λευκωσία απ’ τη θάλασσα της Κερύνειας. Ήταν ένας κόσμος γεμάτος χρώματα και χαμόγελα. Εκεί άκουσα τον πρώτο ποιητάρη της ζωής μου, να απαγγέλλει τραγουδιστά τα βάσανα κάποιας Μαρίας από την Λεμεσό που την παράτησε ο Γιαννής, ο άντρας της, για μια Βασιλική απ’ την Ελλάδα.

Μπήκαμε στην αυλή. Δεν είχε ακόμη τότε ξεκινήσει η αναστήλωση και βρήκαμε το μοναστήρι λείψανο. Μόνο τα σχήματα, η εκκλησιά στη μέση με το χαρακτηριστικό καμπαναριό κι το όλο σουλούπι του χώρου γύρω, με τα κελιά των μοναχών και των προσκυνητών ετοιμόρροπα, ήταν ότι επικύρωνε την ζωηρή, αλλοτινή μου μνήμη.  Ένιωσα ξαφνικά πως ο κόσμος που ήξερα πέθανε. Ο Άγιος Παντελεήμονας δεν είναι πια εδώ…

Κατηφορίσαμε στα Πάναγρα. Ο δρόμος μάς έφερε δίπλα στη θάλασσα, στον μακρύ στενό βράχο, που απλώνεται πάνω από εκατό μέτρα κατά μήκος της παραλίας. Όταν ήμουν μικρός, μου θύμιζε δράκο που κοιμόταν στην ακρογιαλιά. Πιο πέρα, στη Βασίλεια, έψαξα μάταια το περβόλι του θείου μου του Κωστάκη, όπου πηγαίναμε συχνά. Οι μεγάλοι κάθονταν και μιλούσαν με τις ώρες κι εγώ περπατούσα πιο πέρα, προς τη θάλασσα, μαζεύοντας κουζούδες κι άλλα αγγεία, που πετούσε μια μικρή εκεί βιοτεχνία που έφτιανε πήλινα.

Έπειτα προχωρήσαμε προς τη Λάπηθο. Την απέραντη πολιτεία του παππού μου, που ξεκινά από τη θάλασσα κι ανεβαίνει ως την κορφή του Πενταδάκτυλου. Στο κοιμητήριο με τους σπασμένους σταυρούς η Μαρία  έψαξε τον τάφο της μάνας της. Δεν τον βρήκε. Ανηφορίσαμε και βρήκαμε το σπίτι της. Ήταν εκεί στ’ αριστερά του δρόμου, πάνω σε μια στροφή. Τσακισμένο, χρόνια εγκαταλελειμμένο κι απ’ τους κατοπινούς του ένοικους. Βγάλαμε φωτογραφίες. Τι άλλο μπορείς να κάνεις όταν γυρνάς στο σπίτι που γεννήθηκες μισό αιώνα από τότε…

Ανηφορίσαμε κι άλλο. Βρήκαμε την εκκλησιά της Αγίας Αναστασιάς. Από εκεί πίστευα ότι θα έβρισκα και το σπίτι της θείας Μαρούλας, που μας έφυγε λίγους μήνες πριν, σαράντα χρόνια πρόσφυγας στην Ανθούπολη. Εκεί ήταν και το πατρικό του παππού. Προσπάθησα πολύ. Δεν τα κατάφερα να βρω το μικρό δίπατο σπίτι με το περιβόλι του πίσω,  και το δρομάκι δίπλα  να κατηφορίζει μαζί με το κρύο νερό από τις ζωντανές πηγές του Πενταδάκτυλου. Πρέπει οπωσδήποτε να ξαναπάω με τη μάνα μου. Αυτή σίγουρα θα το βρει.

Κατεβήκαμε στην «Αϊρκώτισσα». Τη δική μου θάλασσα, κάτω απ’ το κέντρο του Σπαστρή με την «τουλούμπα» του νερού και το τζουκμπόξ που λάτρευα, άλλοτε με τους Ολύμπιανς κι άλλοτε με τις τρελές «αμφιβολίες» του Μυτιληναίου. Ναι, εδώ το φυσικό τοπίο έμεινε απαράλλακτο, με την ξανθή αμμουδιά, τα βράχια στις άκρες και την θάλασσα που βαθαίνει μόνο όταν την περπατήσεις πολλά μέτρα μέσα. Κοιτώντας την, θυμάμαι όλες τις μέρες, όλες τις ώρες, όλα τα λεπτά και τα δευτερόλεπτα, όλες τις έγχρωμες μου μνήμες απ’ τα ταραγμένα ασπρόμαυρα late sixties και early seventies αυτής της δύσμοιρης χώρας.  Η  στεριά πίσω μας όμως καμία σχέση. Ο Σπαστρής σβήστηκε σαν εικόνα με κιμωλία σε μαυροπίνακα και το αθώο, άπλετο τοπίο της παιδικής μου ανεμελιάς, διασώθηκε μόνο στα κάδρα της πεισματάρας μου μνήμης.

Το λιμανάκι της Κερύνειας, γραφικό, αναλλοίωτο, σαν τοπίο μεσαιωνικό με επισκέπτες απ’ το μέλλον. Τόσο δικό μου και τόσο ξένο. Όπως και να ‘χει όμως, οπωσδήποτε το θέλω. Ναι, μου είναι εντελώς αδιανόητο τούτη η πόλη να αποκοπεί για πάντα απ’ την ιστορική της συνέπεια. Η Κερύνεια θα παραμείνει ως μια από τις 6 πόλεις της Κύπρου. Της μίας και μοναδικής Κύπρου. Αυτό είναι όρκος!

ΔΙΑΔΡΟΜΗΔεξιά πάνω στον Πενταδάκτυλο, το Κάρμι και το Πέλλαπαϊς κι έπειτα, στο δρόμο προς την Ακανθού, το Καζάφανι, ο Άγιος Επίκτητος, Άγιος Αμβρόσιος, Καλογραία, τα πιο όμορφά μας χωριά.  Ανάμεσά τους όμως, ένα, δύο, τρία, τέσσερα, δεν ξέρω κι εγώ πόσα τελικά μετρήσαμε καινούρια χωριά, τουριστικά, που βρίσκαμε στο δρόμο μας το ένα μετά το άλλο.

Έξω απ’ την Ακανθού εγκαταλείψαμε την μάγισσα βόρεια θάλασσα της Κύπρου, που μας συντρόφευε ώρα πολλή, σ’ όλα εκείνα τα χιλιόμετρα από την Κερύνεια. Στρίψαμε νότια. Πήραμε το δρόμο που τέμνει τον Πενταδάκτυλο και περνά από την άλλη, στην πεδιάδα της Μεσαρκάς. Καθώς διασχίζαμε το βουνό, ο τόπος θύμιζε Τρόοδος. Πηχτό πράσινο και πεύκα που μυρίζουν, όπως η ψυχή μας, Κύπρο. Κάτω η Μεσαρκά αχανής καθώς τις άκρες του ορίζοντα τις λεύκαινε το πούσι. Πηγαίναμε όμως σωστά: Λευκόνοικο, Περιστερωνοπηγή, Πραστειό, Γαϊδουράς, Στύλλοι, Έγκωμη, Αμμόχωστος.

Το μνημείο με το τεράστιο κεφάλι του Αττατούρκ στην κορυφή και τον χυτό μπρούτζο να σχηματίζει μορφές εκεί στο ραουνατμπάουντ της εκτός των τειχών πόλης, μου προκάλεσε πρέπει να πω ναυτία. Καλύτερα να μην το βρίσκαμε φάτσα κάρτα μπροστά μας στο τέλος αυτού του προσκυνήματος. Ας είναι όμως. Το πείσμα είναι πολλές φορές καρπός της πίκρας και σε τούτη την ιστορία το πείσμα να σώσουμε την πατρίδα μας είναι την ίδια στιγμή κι η μόνη μας ελπίδα να τα καταφέρουμε.

Οι τόποι που γυρίσαμε, δείχνοντας ταυτότητες στο έμπα και στο έβγα, είναι δικοί μας. Καμία δύναμη στον κόσμο δεν θα με κάνει ποτέ να συμβιβαστώ με τη διχοτόμηση. Αντίθετα, θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου, για να ξαναγίνει η Κύπρος μου, η πατρίδα μου απ’ τον Απόστολο Ανδρέα ως τον Ακάμα, μια χώρα, μάνα για όλα τα παιδιά της.

 

Θα προχωρήσουμε στο μέλλον «με λογισμό και μ’ όνειρο» ή θα χαθούμε βουλιάζοντας στη μιζέρια της ηττοπάθειας και της παρελθοντολαγνείας;

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ - ΗΓΕΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ - ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ  ΗΠΑ - ΔΕΙΠΝΟΗ επίσκεψη Biden ήταν ένα κορυφαίο γεγονός που ενίσχυσε την υπόσταση και το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ταυτόχρονα μας μετέφερε το αισιόδοξο μήνυμα ότι η Κύπρος έχει να διαδραματίσει ένα ηγετικό ρόλο στην περιοχή, εφόσον εκλείψει το Κυπριακό Πρόβλημα. Η συνάντησή του με τον Έρογλου όχι μόνο δεν αναβάθμισε το ψευδοκράτος όπως τελείως άστοχα προφήτευαν οι Κασσάνδρες της αυτοκαταστροφής, αλλά αντίθετα υποχρέωσε τον Έρογλου να υποστείλει όλα τα σύμβολα του παράνομου του μορφώματος.

Το ελπιδοφόρο μήνυμα του αντιπροέδρου των ΗΠΑ δεν ήταν φιλοφρόνηση. Ήταν η πραγματικότητα. Μπροστά μας βρίσκεται η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων, που θα αναβαθμίσει την Κύπρο σε κορυφαίο στρατηγικό εταίρο της Δύσης στην περιοχή. Αυτός ο στόχος για να επιτευχθεί, θα πρέπει η Κύπρος να γίνει πλατφόρμα συνεργασίας τόσο μεταξύ των ιδίων των Κυπρίων όσο και των άλλων λαών της περιοχής, ανάμεσα στους οποίους η Κύπρος θα αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο.

Αν δεν λυθεί το Κυπριακό, η Κύπρος θα είναι άλλη μια προβληματική χώρα της ανατολικής Μεσογείου, όπως και οι λοιποί γείτονές της. Δεν θα μπορέσει να παίξει το ρόλο που της επιφύλαξε η τύχη και το αποτέλεσμα θα είναι θλιβερό: Διχοτόμηση και τουρκοποίηση.

Έχει τη σημασία του το γεγονός ότι οι Αμερικανοί και ο κ. Biden προσωπικά, είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε μια πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με την τουρκική αδιαλλαξία. Ακόμα και στην πρόταση Biden να μπουν εμπειρογνώμονες στην κλειστή πόλη της Αμμοχώστου, ο Έρογλου πρόβαλε κουτοπόνηρα προσκόμματα, όπως αυτά που συνηθίσαμε για δεκαετίες τώρα, μέσα στην ιλαροτραγωδία των ατερμόνων συνομιλιών. Είπε ότι δέχεται μεν την πρόταση,  αλλά να μπουν μόνο Τουρκοκύπριοι εμπειρογνώμονες…

Η τουρκική πλευρά έχει ως πρώτο της στόχο τη διχοτόμηση της Κύπρου αλλά ξέρει ότι δεν μπορεί να την επιτύχει εκτός αν φορτωθούμε εμείς την αποτυχία της μη λύσης του Κυπριακού. Με τη στήριξη των ισχυρών που ελέγχουν το δικό μας γεωπολιτικό χώρο, μπορούμε να επιτύχουμε πολύ σύντομα μια καλή λύση. Η μεγάλη ευκαιρία και η «ευνοϊκή συγκυρία», που στήριξε τη θεωρία του «μακροχρόνιου αγώνα» επί 40 τόσα χρόνια, είναι εδώ, μπροστά μας. Οφείλουμε να την αξιοποιήσουμε για να διασφαλίσουμε ένα ελπιδοφόρο μέλλον για εμάς και τις επόμενες γενιές των κατοίκων, Ελλήνων και Τούρκων, αυτού του νησιού.

Απάντηση στο Νικόλα Παπαδόπουλο από ένα πολίτη…

nikolas-papadopoulos-640x400Αγαπητέ Νικόλα,

Διάβασα με μεγάλη θλίψη κι απογοήτευση τη σημερινή ανακοίνωσή σας για το κοινό ανακοινωθέν. Δεν βρήκα ούτε κι ένα σημείο στο οποίο να είπατε την αλήθεια σε τούτο το λαό και λυπάμαι πολύ γι’ αυτό.  Διότι τούτος ο λαός έχει υποφέρει τα πάθη του Ιησού Χριστού μέχρι σήμερα, από πολιτικούς και ηγεσίες που τον φλόμωσαν στο ψέμα κι αφού τον έσυραν πρώτα σε περιπέτειες και πολέμους που πλήρωσε με βαρύ φόρο αίματος, τον οδήγησαν ύστερα, μέσα από μια απατηλή εικόνα ευμάρειας, στην οικονομική καταστροφή και στην ντε φάκτο διχοτόμηση της πατρίδας του.

Όλες σας οι αιτιάσεις είναι αυθαίρετες και θα τις ανέμενε κανείς -για να τις αποκρούσει με επιστημονικώς τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία – μόνο από Τούρκους και όχι από έναν Ελληνοκύπριο πολιτικό,  που υπερασπίζεται τον λαό του.

Μπήκα στον πειρασμό να απαντήσω ένα ένα τα σημεία σας, για να εξηγήσω, σε όσους μπουν στον κόπο να διαβάσουν αυτό το σημείωμα, ότι δεν ισχύουν αυτά που ισχυρίζεστε κι ότι αυτός ο λαός δεν μπορεί να παραμένει εσαεί δέσμιος των φόβων και της καχυποψίας, αλλά έχει ανάγκη, υποχρέωση κι ευθύνη να βγει μπροστά, με θάρρος και αυτοπεποίθηση, να διεκδικήσει και να κερδίσει το δίκιο του.

Όχι, δεν είμαστε οι χαμένοι της υπόθεσης πάνω σε τούτο το νησί και, όχι, δεν μας κυνηγούν όλοι για να μας καταστρέψουν. Έχουμε ισχυρότατα ερείσματα, μια αναβαθμισμένη θέση στην περιοχή, ισχυρότατους συμμάχους και μπορούμε επιτέλους να διώξουμε την Τουρκία από την Κύπρο. Μπορούμε να επανενώσουμε τον τόπο μας και να κοιτάξουμε το μέλλον με όραμα και αισιοδοξία.  Η μιζέρια δεν οδηγεί ποτέ κανέναν, ούτε άνθρωπο, ούτε λαό σε κάτι καλύτερο από την καταστροφή κι εμείς εδώ ήπιαμε για πολλά χρόνια το φαρμάκι της μιζέριας. Φτάνει πια να να μας το σερβίρουν οι πολιτικοί μας! 

Απαντώ λοιπόν ένα ένα τα σημεία σας, διατηρώντας το δικό σας κείμενο δίπλα από την αρίθμηση:

1. «Επαναφέρει (το ανακοινωθέν) φρασεολογία και πρόνοιες του σχεδίου Ανάν».

Το σχέδιο Ανάν, όπως ήρθε μπροστά στον κυπριακό λαό το 2004, το διαχειρίστηκε και το διαπραγματεύθηκε για 15 ολόκληρους μήνες ο αείμνηστος Τάσσος Παπαδόπουλος. Μπορεί να ζήτησε από το λαό να πει ΟΧΙ, αλλά ο πολιτικός χειρισμός εκείνης της υπόθεσης ήταν κακός, το αποτέλεσμα ανεπαρκές για τις προσδοκίες των Ελλήνων της Κύπρου κι η κατάληξη οικτρή.  Γιαυτό εξάλλου τότε ο Τάσσος Παπαδόπουλος επικρίθηκε από πολλούς ότι απέτυχε να διαπραγματευθεί αποτελεσματικά το σχέδιο των Ηνωμένων Εθνών.

Ωστόσο θα ήθελα, σε αντίθεση με αυτό που κάνετε τώρα εσείς, να πιστώσω τον πατέρα σας με το γεγονός ότι το σχέδιο Ανάν περιείχε και πολλά θετικά στοιχεία, οπότε θεωρώ άδικο για τη μνήμη του να το αναθεματίζετε ως να ήταν ένα σχέδιο αρνητικό, από την του πρώτη λέξη ως την τελευταία. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα να πάρουμε από το σχέδιο Ανάν θετικές διατυπώσεις, οπότε ατυχώς κατά τη γνώμη μου το ανασύρετε σαν μπουμπούλα που θα τρομάξει τον κυπριακό λαό.  

2.    «Είναι διάσπαρτο με εποικοδομητικές ασάφειες»

Δεν λέτε την αλήθεια. Το κείμενο δεν έχει καμία ουσιαστικής σημασίας εποικοδομητική ασάφεια και κακώς βλέπετε εσείς ασάφειες. Αφήστε τους Τούρκους να αποτολμήσουν να πουν κάτι τέτοιο, για να λάβουν την απάντησή τους «πληρωμένη». Μην μιλάτε εσείς εκ μέρους τους.

3. «Αναγνωρίζει την ύπαρξη συμφωνηθέντων θεμάτων και επικυρώνει έτσι το έγγραφο Ντάουνερ».

Δεν είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι 37 ολόκληρα χρόνια συνομιλιών δεν καταφέραμε να συμφωνήσουμε σε ΤΙΠΟΤΑ με την ΤΚ πλευρά! Αν αυτό ισχυρίζεστε και πάλι δεν λέτε την αλήθεια. Ίσως εννοείτε πως μέχρι σήμερα τίποτα δεν εθεωρείτο συμφωνημένο εκτός αν φτάναμε σε συνολική συμφωνία. Το ίδιο όμως διασφαλίζεται και στο παρόν ανακοινωθέν.

Εφόσον στο τέλος αναιρούνται όλα, αν δεν καταλήξουμε σε συνολική συμφωνία, τότε δεν υπάρχει οτιδήποτε το συμφωνημένο, είτε στο παρόν έγγραφο είτε σε οποιοδήποτε άλλο πρότερο στάδιο των συνομιλιών στο οποίο ενδεχομένως να γίνει αναφορά.

Η αναφορά του ανακοινωθέντος σε «άλυτα βασικά θέματα» δεν παραπέμπει με κανένα τρόπο στο έγγραφο Ντάουνερ εφόσον αυτό έχει αμφισβητηθεί από τη δική μας πλευρά και κατά συνέπεια δεν θεωρούνται συμφωνηθέντα όλα όσα διαλαμβάνει.

 4. «Παραχωρεί χωριστή κυριαρχία στους Τουρκοκύπριους».

Πάλι δεν λέτε την αλήθεια. Η κυριαρχία της ενωμένης Κύπρου θα είναι ΜΙΑ κι αυτό διασαφηνίζεται ρητώς. Μάλιστα διασαφηνίζεται ότι «… καθορίζεται ως η κυριαρχία που απολαμβάνουν όλα τα κράτη – μέλη των Ηνωμένων Εθνών  με βάση τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ».

Το ότι θα προέρχεται «από τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους» δεν σημαίνει αυτό που εσείς ισχυρίζεστε και λυπάμαι να πω ότι κακώς του αποδίδετε μια ερμηνεία που μόνο η τουρκική πλευρά θα αποτολμούσε. Μόνο αν έλεγε ότι «προέρχεται από την τουρκοκυπριακή και την ελληνοκυπριακή κοινότητα» ή ακόμη χειρότερα «από την τουρκική και την ελληνική συνιστώσα πολιτεία αντιστοίχως» μπορεί να υπήρχε ο κίνδυνος της δικής σας ερμηνείας.

Εξάλλου η ρητή διατύπωση ότι  «απαγορεύεται η ένωση ολόκληρης ή μέρους της ομοσπονδίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα ή οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση», απαγορεύει κατ’ επέκταση και την όποια δυνατότητα χρήσης της κυριαρχίας χωριστικώς καθ’ οιονδήποτε τρόπο.

5. «Επαναφέρει την έννοια της διπλής ιθαγένειας».

Πάλι δεν λέτε την αλήθεια. Η Ιθαγένεια της ενωμένης Κύπρου θα είναι ΜΙΑ. Το ότι εσωτερικά θα ξεχωρίζει ποιος είναι Ελληνοκύπριος και ποιος είναι Τουρκοκύπριος, δεν επιδέχεται καμίας αρητικής για εμάς ερμηνείας. Αντίθετα θα μπορούσε να λεχθεί ότι σέβεται το δικαίωμα του κάθε πολίτη της Κύπρου να αισθάνεται Έλληνας ή Τούρκος και να αποδίδει τιμές στα εθνικά του σύμβολα, δηλαδή στη σημαία του και στον εθνικό του ύμνο.

Από τη στιγμή που το πολιτειακό σύστημα είναι η ομοσπονδία, όπως ρητώς αναφέρεται στο ανακοινωθέν και όχι συνομοσπονδία, όλοι οι πολίτες της Κύπρου, είτε ΤΚ είτε ΕΚ ανήκουν στο ίδιο κράτος, την ενωμένη Κύπρο. Εξάλλου στο ανακοινωθέν διατυπώνεται ρητώς ότι: «Αυτή η ιδιότητα θα είναι συμπληρωματική και δεν θα υποκαθιστά με οποιοδήποτε τρόπο την ιθαγένεια της ενωμένης Κύπρου».

 6«Παραπέμπει σε κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και σε παρθενογένεση».

Η ερμηνεία σας είναι αυθαίρετη. Το κείμενο λέει: «The united Cyprus federation shall result from the settlement…» ή ελληνιστί «Η ενωμένη Κυπριακή ομοσπονδία θα προκύψει από την επίλυση…» Το «shall result» ή «θα προκύψει» δεν σημαίνει ότι θα ΙΔΡΥΘΕΙ! Σε καμία περίπτωση το αγγλικό ρήμα result δεν σημαίνει ίδρυση ή εγκαθίδρυση ή κάτι τέτοιο. Απλά με κάποιο τρόπο (που δεν παραπέμπει σε ίδρυση) πρέπει να διατυπωθεί ότι η ομοσπονδία θα αρχίσει να λειτουργεί αφού επιτευχθεί συμφωνία. Στην πραγματικότητα στο ανακοινωθέν δεν καθορίζεται αν η ενωμένη Κύπρος θα είναι νέο κράτος (παρθενογένεση) ή θα είναι συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό το θέμα προφανώς θα συζητηθεί στις συνομιλίες.

7. «Περιλαμβάνει νέες υποχωρήσεις της πλευράς μας σε σχέση με την πτυχή της διακυβέρνησης, η οποία ενδιαφέρει πρωτίστως την Τουρκοκυπριακή πλευρά».

Αντιλαμβάνομαι ότι αναφέρεστε στο κατάλοιπο εξουσίας, στο οποίο γίνεται αναφορά. Ωστόσο η αναφορά αυτή είναι γενικόλογη και δεν καθορίζεται επακριβώς, διότι αυτό το θέμα θα συζητηθεί και θα συμφωνηθεί στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν. Δεν σημαίνει καμία υποχώρηση, εκτός αν εμείς θέλουμε να το βλέπουμε έτσι.

8. «Την ίδια ώρα, δεν περιλαμβάνει καμία απολύτως αναφορά σε πτυχές που ενδιαφέρουν πρωτίστως την Ελληνοκυπριακή πλευρά, όπως η ασφάλεια, η αποχώρηση των Τουρκικών στρατευμάτων, η επιστροφή των προσφύγων, η αποχώρηση των εποίκων και το περιουσιακό. Με απλά λόγια, με τη συγκεκριμένη Συμφωνία, η Τουρκική πλευρά πετυγχαίνει τις περισσότερες από τις διαχρονικές επιδιώξεις της και μάλιστα πριν καν αρχίσουν διαπραγματευσεις.»

Με αυτό που λέτε εδώ αντιφάσκετε προς εκείνα που λέγατε μέχρι προχθές, ότι επιδιώκουμε ένα μικρό, λιτό ανακοινωθέν. Αν το ανακοινωθέν περιελάμβανε κι όλα αυτά που σημειώνετε εδώ, έπρεπε να είναι ένα σχεδόν ολοκληρωμένο σχέδιο λύσης και όχι ανακοινωθέν για έναρξη συνομιλιών. Αυτό που λέγατε όλοι ότι επιδιώκουμε σ’ αυτό το ανακοινωθέν ήταν το ξεκαθάρισμα της βάσης των συνομιλιών και όχι όλα αυτά που σήμερα επισημαίνετε. Η βάση των συνομιλιών, με το παρόν έγγραφο, διασαφηνίζεται πλήρως. Όλα τα υπόλοιπα θα συζητηθούν στις συνομιλίες.

Αγαπητέ Νικόλα,

Έχετε στηρίξει όλες σας τις ενστάσεις πάνω σε αναλήθειες και αυθαίρετες ερμηνείες, σε μια προσπάθεια να πείσετε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να απορρίψει ένα κείμενο, που αν το απορρίψει θα εκθέσει  την ελληνοκυπριακή πλευρά και θα τη θέσει στο σκαμνί του κατηγορούμενου.

Νομίζετε ότι εξυπηρετείτε τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του τόπου, με το να επιμένετε να φορτωθεί η ευθύνη στη δική μας πλευρά, όταν απέναντί μας έχουμε έναν πραγματικά αδιάλλακτο και ξεροκέφαλο Έρογλου; Δηλαδή προσπαθείτε να τον βγάλετε από τη δύσκολη θέση και να τον επιβραβεύσετε με την αναβάθμιση του ψευδοκράτους;

Διότι αυτό θα είναι τελικά το «έπαθλό» μας από την αποκοτιά που παροτρύνετε τον πρόεδρο να κάνει: η διεθνής κοινότητα να αγανακτίσει μαζί μας, ότι απορρίπτουμε ένα κείμενο που ΚΑΘΟΛΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ΓΙΑ ΕΜΑΣ και θα πιστέψει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι δεν θέλουμε λύση.

Αυτό που θα πράξει στη συνέχεια η διεθνής κοινότητα θα είναι αυτό που έπραξε και μετά το 2004. Θα αναγνωρίσει εμπορικά και άλλα δικαιώματα στο ψευδοκράτος, χωρίς κατ’ ανάγκην να το αναγνωρίσει επίσημα σαν κράτος, μέλος του ΟΗΕ. Κάτι τέτοιο όμως θα ήταν αρκετό για να οδηγήσει την Κύπρο στη μόνιμη διχοτόμηση, δηλαδή στη χειρότερη ήττα του ελληνισμού στην Κύπρο.

Διότι η διχοτόμηση, για όσους δυσκολεύονται αυτή τη στιγμή να την εικονοποιήσουν στο μυαλό τους, θα είναι ένα απαίσιο τέρας που θα κατασπαράξει τον Ελληνισμό της Κύπρου σε βάθος χρόνου, καθώς ο εποικισμός κι η χειραγώγηση του ψευδοκράτους από την Τουρκία, θα το καταστήσει μια χώρα πολύ μεγαλύτερη από εμάς σε πληθυσμό, η οποία θα μας ανταγωνίζεται σε όλους τους τομείς.

 Το συμφέρον αυτού του λαού, κύριε Παπαδόπουλε, έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από οποιδήποτε πολιτική ή άλλη σκοπιμότητα και το σοφότερο από μέρους σας θα ήταν να ενισχύσετε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας στο δύσκολο αγώνα που έχει να δώσει για τη σωτηρία της Κύπρου και τη δημιουργία συνθηκών που θα βγάλουν αμέσως από την κρίση τη χώρα και θα δώσουν ελπίδα και όραμα σ’ αυτό το λαό, να κοιτάξει το μέλλον επιτέλους με αισιοδοξία.

 

Πιο κάτω παραθέτω αυτούσιο το κείμενο του κοινού ανακοινωθέντος για να μπορέσει όποιος θέλει να το διαβάσει:

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΚΟΙΝΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝΤΟΣ

Οι δυο ηγέτες είχαν την πρώτη τους συνάντηση σήμερα υπό την αιγίδα της αποστολής των καλών υπηρεσιών του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε φιλικό και εγκάρδιο κλίμα και οι δυο ηγέτες συμφώνησαν στα ακόλουθα:

1. Η παρούσα κατάσταση είναι απαράδεκτη και η παράτασή της θα έχει αρνητικές συνέπειες για τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους. Οι ηγέτες επιβεβαίωσαν ότι η επίλυση θα έχει θετική επίδραση σε ολόκληρη την περιοχή, ενώ πρωτίστως θα επωφελούνται οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι, με σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες, καθώς και τις ξεχωριστές ταυτότητες και την ακεραιότητα αμφοτέρων,  διασφαλίζοντας το κοινό τους μέλλον σε μια ενωμένη Κύπρο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  

2. Οι ηγέτες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να επαναρχίσουν δομημένες διαπραγματεύσεις με τρόπο που προσβλέπει σε αποτελέσματα. Όλα τα άλυτα βασικά θέματα θα είναι στο τραπέζι και θα συζητηθούν αλληλένδετα. Οι ηγέτες θα έχουν ως στόχο να φτάσουν σε επίλυση το συντομότερο δυνατό και ακολούθως να πραγματοποιήσουν ξεχωριστά και ταυτόχρονα δημοψηφίσματα.  

3. Η επίλυση θα βασίζεται σε δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου. Η ενωμένη Κύπρος, σαν μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα έχει μια ενιαία νομική προσωπικότητα και μια κυριαρχία, η οποία θα καθορίζεται ως η κυριαρχία που απολαμβάνουν όλα τα κράτη-μέλη των Ηνωμένων Εθνών υπό το χάρτη του ΟΗΕ και η οποία προέρχεται εξίσου από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Θα υπάρχει μια ενιαία Κυπριακή ιθαγένεια, που θα ρυθμίζεται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία. Όλοι οι πολίτες της ενωμένης Κύπρου θα είναι και πολίτες είτε του ελληνοκυπριακού συνιστώντος κράτους είτε του τουρκοκυπριακού συνιστώντος κράτους. Αυτή η ιδιότητα θα είναι εσωτερική και θα συμπληρώνει και όχι να αντικαθιστά με οποιοδήποτε τρόπο την ενωμένη Κυπριακή ιθαγένεια.   Οι εξουσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης καθώς και θέματα που είναι σαφώς συναφή με τις καθορισμένες αρμοδιότητές της θα προσδιορίζονται από το σύνταγμα. Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα προνοεί επίσης ότι το κατάλοιπο εξουσίας θα ασκείται από τα συνιστώντα κράτη. Τα συνιστώντα κράτη θα ασκούν πλήρως και οριστικά όλες τις εξουσίες τους, μακριά από επεμβάσεις από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Οι ομοσπονδιακοί νόμοι δεν θα καταπατούν τις νομοθεσίες των συνιστώντων κρατών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των συνιστώντων κρατών, και οι νομοθεσίες των συνιστώντων κρατών δεν θα καταπατούν ομοσπονδιακούς νόμους που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Οποιαδήποτε διαμάχη σε σχέση με τα παραπάνω θα δικάζεται από το ομοσπονδιακό ανώτατο δικαστήριο. Καμιά από τις δυο πλευρές δεν θα μπορεί να διεκδικεί εξουσία ή δικαιοδοσία στην άλλη.  

4. Η ενωμένη Κυπριακή ομοσπονδία θα προκύψει από την επίλυση μετά την έγκριση της επίλυσης σε ξεχωριστά ταυτόχρονα δημοψηφίσματα. Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα ορίζει ότι η ενωμένη Κυπριακή ομοσπονδία θα αποτελείται από δυο συνιστώντα κράτη με ίσο καθεστώς. Η δικοινοτική, διζωνική φύση της ομοσπονδίας και οι αρχές πάνω στις οποίες βασίζεται η Ε.Ε. θα διασφαλίζονται και θα γίνονται σεβαστές σε όλο το νησί. Το ομοσπονδιακό σύνταγμα θα αποτελεί τον ανώτατο νόμο του νησιού και θα δεσμεύει όλες τις εξουσίες της ομοσπονδίας και των συνιστώντων κρατών. Η ένωση ολόκληρης ή μέρους της ομοσπονδίας με οποιαδήποτε άλλη χώρα ή οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση πραγμάτων απαγορεύεται.  

5. Οι διαπραγματεύσεις βασίζονται στην αρχή πως τίποτε δεν έχει συμφωνηθεί μέχρι να συμφωνηθούν τα πάντα.  

6. Οι διορισμένοι εκπρόσωποι έχουν πλήρη εξουσία να συζητούν οποιοδήποτε θέμα σε οποιαδήποτε στιγμή και πρέπει να απολαμβάνουν παράλληλη πρόσβαση σε όλους τους ενδιαφερόμενους στη διαδικασία, όταν χρειάζεται. Διατηρούν την απόλυτη εξουσία λήψης αποφάσεων. Μόνο μια συμφωνία στην οποία θα καταλήξουν ελεύθερα οι ηγέτες μπορεί να τεθεί σε ξεχωριστά ταυτόχρονα δημοψηφίσματα. Οποιασδήποτε μορφής διαιτησία αποκλείεται.  

7. Οι πλευρές θα επιδιώξουν να δημιουργήσουν ένα θετικό κλίμα για να εξασφαλίσουν την επιτυχία των συνομιλιών. Δεσμεύονται να αποφύγουν την απόδοση ευθυνών ή οποιαδήποτε αρνητικά δημόσια σχόλια σχετικά με τις διαπραγματεύσεις. Επίσης δεσμεύονται στις προσπάθειες να εφαρμοστούν μέτρα δόμησης εμπιστοσύνης που θα παρέχουν μια δυναμική ώθηση στην προοπτική για μια ενωμένη Κύπρο.  

8. Οι ηγέτες ανακοινώνουν επίσης… (Ότι επιπρόσθετο μπορεί να προκύψει).